Ankara’da boşanma sürecine giren eşler için evin, aracın veya birikimlerin nasıl değerlendirileceği önemli bir belirsizlik oluşturabilir. Mal paylaşımı, her malın fiziksel olarak ikiye bölünmesi anlamına gelmez. Önce uygulanacak mal rejimi, malın edinilme tarihi ve kaynağı belirlenir. Ardından koşulları varsa eşler arasında hangi alacakların doğduğu hesaplanır.
Boşanma ile mal rejiminin tasfiyesi aynı şey midir?
Boşanma, evlilik ilişkisinin sona ermesine yöneliktir. Mal rejiminin tasfiyesi ise eşlerin malvarlığına ilişkin haklarının kendi kuralları içinde değerlendirilmesini gerektirir. Boşanma kararı verilmesi, bütün malvarlığı sorunlarının otomatik olarak çözüldüğü anlamına gelmez. Taleplerin hangi kapsamda ileri sürüldüğü ve yargılamaların ilişkisi ayrıca incelenmelidir.
Uygulanacak rejim belirlenirken evlilik tarihi ve varsa mal rejimi sözleşmesi önem taşır. Evliliğin farklı dönemlerinde edinilen mallar bakımından farklı hukuki değerlendirmeler gerekebilir. Bugün geçerli genel kuralları geçmişteki bütün edinimlere aynı şekilde uygulamak doğru değildir. Her mal için edinim zamanı ve finansman kaynağı ayrı gösterilmelidir.
Hangi malın inceleneceğini belirlemeden yalnızca toplam servetin yarısını hesaplamak yanıltıcı olur. Bir taşınmazın değeri, kredi borcu, kişisel kaynak katkısı ve edinim koşulları sonucu etkileyebilir. Mal rejimi hesabı ile ortak mülkiyetteki pay oranı da aynı mesele değildir. Tapuda görünen paylar ve eşler arasındaki alacak iddiaları ayrı ele alınabilir.
Edinilmiş mal ile kişisel mal nasıl ayrılır?
Yasal mal rejimi bakımından çalışma karşılığı elde edilen değerler ve kanunda belirtilen diğer edinimler edinilmiş mal niteliği taşıyabilir. Buna karşılık miras veya bağış gibi karşılıksız kazanımlar ile diğer kişisel mal kategorileri farklı değerlendirilir. Bir malın evlilik sırasında alınmış olması, kaynağı araştırılmadan kesin sınıflandırma yapılmasını sağlamaz.
Örneğin evlilik içinde satın alınan bir konutun bedelinin bir bölümü miras parasıyla, bir bölümü çalışma geliriyle karşılanmış olabilir. Bu durumda tek bir etiket yerine kaynakların ve ödeme akışının araştırılması gerekebilir. Banka kayıtları, önceki satış belgeleri ve para aktarım tarihleri bu bağlantıyı açıklamaya yardımcı olur.
Malın yalnızca bir eş adına kayıtlı bulunması, diğer eşin hiç hak ileri süremeyeceğini göstermez. Tersine, evlilik içinde alınmış her malın mülkiyetinin kendiliğinden yarı yarıya ortak olduğu da söylenemez. Mal rejiminden doğan alacak, çoğu durumda malın tapudaki mülkiyet durumundan farklı bir hukuki talep olarak incelenir.
Ev, araç ve kredi borçları nasıl değerlendirilir?
Krediyle alınmış mallarda sözleşme tarihi, peşinatın kaynağı, taksitlerin hangi dönemlerde ödendiği ve kalan borç önemlidir. Kredinin bir eşin adına olması, tasfiye hesabındaki bütün soruları tek başına çözmez. Aynı şekilde kredi borcunu kimin ödediği de diğer kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Her dosyada aynı hesap formülü kullanılacağı varsayılmamalıdır.
Ankara’da konut edinimi bazen aileden gelen destekle veya daha önceki bir taşınmazın satışıyla finanse edilir. Aile desteğinin bağış mı, borç mu olduğu; kime yöneltildiği ve hangi belgelerle açıklanabildiği önem taşır. Aile içindeki sözlü anlatımlar ile yazılı para hareketleri arasında fark bulunuyorsa bu durum açıkça ortaya konulmalıdır.
- Satın alma ve satış tarihlerini belgeleyin.
- Peşinat ve taksit ödemelerini kaynağıyla birlikte sıralayın.
- Kredi sözleşmesi ile güncel borç bilgilerini ayırın.
- Varsa miras, bağış veya önceki mal satışını gösteren kayıtları ekleyin.
Eşlerin kendi aralarında borcu bir kişinin üstlenmesi konusunda anlaşması, üçüncü kişi alacaklının haklarını otomatik olarak değiştirmez. Bankaya karşı sorumluluk ile eşler arasındaki iç ilişki ayrıdır. Malın devri veya borcun üstlenilmesi planlanıyorsa gerekli sözleşme ve resmî işlemler ayrıca değerlendirilmelidir.
Belge toplama ve mal kaçırma kaygısı
Malvarlığı araştırmasına bilinen kayıtlarla başlanabilir. Tapu, araç, banka, şirket payı veya yatırım hesaplarıyla ilgili bilgiler hukuka uygun biçimde hazırlanmalıdır. Diğer eşin hesaplarına izinsiz erişmek veya özel verileri topluca yaymak uygun bir yöntem değildir. Bilinmeyen kayıtların hangi yolla araştırılabileceği yargılama ve yetki kuralları içinde değerlendirilir.
Malın satılacağı veya başka kişiye devredileceği kaygısı varsa somut bilgi aktarılmalıdır. Her satış ihtimali aynı hukuki önlemi gerektirmez. Geçici hukuki koruma talebinin dayanağı, talep edilen önlemin kapsamı ve ölçülülüğü incelenir. Sadece boşanma davasının açılmış olması bütün mallar üzerinde kendiliğinden tasarruf yasağı oluşturmaz.
Geçmişte yapılmış devirler de işlemin niteliğine ve tasfiye hesabına etkisine göre değerlendirilebilir. Her devri peşinen geçersiz saymak veya hiçbir etkisi olmadığını kabul etmek doğru değildir. Mal rejimi talepleriyle başka hukuki yolların birbirinden ayrılması gerekebilir. Bu nedenle olayın belgeler üzerinden açıklanması önem taşır.
Anlaşma, dava ve hesaplamanın sınırları
Taraflar malvarlığı konusunda anlaşmayı değerlendirebilir. Ancak anlaşmanın kapsamı, hangi haklardan vazgeçildiği ve devirlerin nasıl gerçekleştirileceği açık olmalıdır. Özellikle boşanma protokolündeki genel ifadeler, beklenenden geniş veya dar yorumlanabilir. İmza öncesinde her malın ve her ödeme yükümlülüğünün ayrı gözden geçirilmesi yararlıdır.
Ankara’da açılacak davanın görev ve yetki koşulları somut olaya göre incelenmelidir. Dosya bilgilerini UYAP ve e-Devlet üzerinden kontrol edin. Değerleme ve hesap için bilirkişi incelemesi gerekebilir; ancak raporun sonucu da tarafların açıklama ve itirazlarına konu olabilir. Güncel piyasa değerini bilmek, bütün hukuki hesabın tamamlandığı anlamına gelmez.
Avukatla görüşmede talebin dayanağını, hangi belgelerin eksik olduğunu ve boşanma davasıyla bağlantıyı sorun. TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi her yıl güncellenir. Avukatlık ücreti, yargılama giderleri ve olası değerleme masrafları birbirinden ayrı konuşulmalıdır. Süreler ve talep biçimi dosyanın tarihleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Evlilikte alınan her şey otomatik olarak yarı yarıya mı bölünür?
Hayır. Uygulanacak rejim, edinim tarihi, kaynaklar ve borçlar incelenir. Mülkiyet payı ile mal rejiminden doğan alacak aynı kavram değildir.
Miras kalan ev paylaşım dışında mı kalır?
Miras yoluyla edinim kişisel mal değerlendirmesi bakımından önemlidir. Ancak o mala ilişkin gelir, katkı ve başka taleplerin ayrıca incelenmesi gerekebilir. Dosyanın bütünü değerlendirilmelidir.
Boşanma dilekçesi malların satışını kendiliğinden durdurur mu?
Hayır. Gerekli koşullarda ayrıca hukuki koruma talebi değerlendirilebilir. Önlemin dayanağı ve kapsamı somutlaştırılmalıdır; bütün mallar için otomatik bir yasak varsayılmamalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.